‘Rijnlanders kennen het woord managen niet. Managen komt van manege. Dat is een paard aan de teugels houden, dan houdt ‘ie zich koest. In mijn boeken komt het woord managen niet voor.’ Dat zegt Jaap Peters. ‘Als je wilt dat een paard naar je gaat luisteren, dan moet je verbinding met elkaar maken. Stop met piepelmanagement.’
Jaap Peters is organisatieadviseur voor menselijker organiseren en auteur onder andere ‘‘Intensieve Menshouderij’ en verschillende boeken over Rijnlands organiseren. Op 17 maart deelt hij tijdens het Werkgelukcongres van Netwerk Werkgeluk zijn visie op organiseren en werkgeluk in zijn keynote ‘Stop met piepelmanagement, organiseer op basis van vakmanschap, verbinding en vertrouwen’.
Rijnlands organiseren
Wat is Rijnlands organiseren? In het Handboek Werkgeluk stelt Jaap: ‘Niet de organisatie staat centraal, maar dat wat moet worden georganiseerd.(…) De werkelijkheid laat zich niet zo goed voorspellen.’ Jaap stelt dat Angelsaksische organisaties hier door hun focus op beheersing moeite mee hebben. Zij denken vanuit de systeemwereld waarbij zij minder ruimte geven aan vakmanschap, verbinding en vertrouwen. In Rijnlandse organisaties ervaren medewerkers juist meer ruimte om te doen wat nodig is om het werk voor elkaar te krijgen. Er is immers continu sprake van maatwerk.
Zelfdeterminatietheorie en Rijnlands organiseren
In het voorgesprek voor zijn bijdrage komen we tot de conclusie dat wat Jaap al jaren stelt – organiseer op basis van vakmanschap, verbinding en vertrouwen – in lijn is met de Zelfdeterminatietheorie zoals Ryan en Deci die al tientallen jaren onderzoeken. Zij stellen dat verbinding, autonomie en competentie psychologische basisbehoeften zijn. We weten dat als je daar in werk aan kunt voldoen, dat bijdraagt aan motivatie, energie en werkgeluk.
Aanvullend op de Zelfdeterminatietheorie heeft het Rijnlandse gedachtegoed een passende organisatiestructuur voor ogen, die afwijkt van de bekende hark. Jaap komt daar in zijn keynote tijdens het Werkgelukcongres op terug.
Tijdens het Werkgelukcongres op 17 maart 2025 geeft Jaap Peters de keynote ‘Stop met piepelmanagement, organiseer op basis van vakmanschap, verbinding en vertrouwen‘.
Intelligent ongehoorzaam
Hoe zien voldoen aan de behoefte aan autonomie en het inzetten van je competenties er in Rijnlands organiseren uit? Jaap gebruikt om dat uit te leggen verschillende voorbeelden. Bij Defensie, in zorg en ook de kapper: niemand verlaat met hetzelfde kapsel de kapsalon, juist doordat de kapper vakkennis naar eigen beste inzicht toepast. En: ‘Een geleidehond leert ‘intelligent ongehoorzaam’ te zijn. Het baasje moet veilig thuiskomen, desnoods handel je naar de geest van de wet in plaats van regel is regel. Kunnen we een hond leren, …..’, zegt Jaap Peters.
Iedereen Rijnlands?
Kan dat zomaar, iedereen in een Rijnlandse organisatie zetten? Moeten mensen daar niet geschikt voor zijn of in passen? Jaap: ‘Uit het grootste faillissement in Nederland – dat van TSN Thuiszorg, die zichzelf ‘de ideale intensieve menshouderij’ noemde met 12.000 mensen – zijn 2.300 mensen getild en zij kwamen via Stichting Familiehulp bij Buurtdiensten terecht. Deze medewerksters zijn van vrijdag op maandag in het concept van Buurtzorg gezet. Dat kon toen in 2016 even niet anders: maar het werkte: het bewijs dat de Zelfdeterminatietheorie ook de Zelfdeterminatiepraktijk is.’
Ruimte voor vakmanschap
In thuiszorg bijvoorbeeld kun je prima ruimte voor vakmanschap bieden, vakmensen het vertrouwen geven. Jaap noemt een mooi voorbeeld van hoe zijn moeder verzorgd werd. Om te bepalen hoeveel tijd een klant nodig heeft, werd er gerekend met ‘gestolde tijd’. Maar er werd gewerkt volgens het principe van ‘vloeibare tijd’. Zo werd er formeel tijd gepland om zijn moeder te douchen, maar door de invulling die de medewerker hier samen met zijn moeder aan kon geven, was er ook ruimte om even samen koffie te drinken. Iets waar zijn moeder zeer aan hechtte. ‘Omdat deze mensen zien dat het geluk van die klant toeneemt, zie je dat het werkgeluk toeneemt. Dat komt door de ruimte die aan vakmanschap geboden wordt.’
Wat we kunnen leren van Rijnlands organiseren over werkgeluk, dat deelt Jaap tijdens het Werkgelukcongres op 17 maart 2025.
Meer lezen over werkgeluk?
Vraag je updates over werkgeluk aan en ontvang direct de inspiratiegids werkgeluk:
Netwerk Werkgeluk verbindt en versterkt professionals in werkgeluk
