De vijfdaagse werkweek is honderd jaar oud en hard toe aan vernieuwing, stelt FNV. Hoe we leven en werken is drastisch veranderd, maar de organisatie van werk stamt nog uit de vorige eeuw. Met jaarlijks 11 miljoen verloren werkdagen door stress is het tijd om serieus naar nieuwe evidence-based oplossingen te kijken. Waarom de vierdaagse werkweek daarin een rol kan spelen, legt Yvette Becker van FNV uit op het Werkgelukcongres.
Meer energie, meer betrokkenheid
Yvette, je bent bedrijfskundige en hebt je verdiept in de effecten van de vierdaagse werkweek. Daarover heb je onder andere bij het Europees Parlement gesproken. Hoe draagt de vierdaagse werkweek bij aan werkgeluk?
‘Uit diverse onderzoeken blijkt dat werknemers zich energieker en meer betrokken voelen wanneer zij een vierdaagse werkweek hebben. Daarnaast zorgt het voor hogere productiviteit en meer focus. Onderzoek laat zien dat het gevoel productief te zijn bijdraagt aan een groter welzijnsgevoel en meer werkgeluk.’
Slimmer organiseren, meer autonomie
Kun je zomaar een vierdaagse werkweek invoeren? Dat vraagt toch wel wat als organisatie, zeker als je hetzelfde wilt bereiken voor klanten of cliënten, zonder extra werknemers aan te nemen. Dat gaat toch niet zomaar? ‘Een vierdaagse werkweek gaat vaak samen met het slimmer organiseren van werk en werktijden’, zegt Yvette.
‘Omdat werknemers hier zelf een belangrijke bijdrage aan leveren, zien organisaties die dit goed invoeren dat onderlinge relaties verbeteren en dat medewerkers meer autonomie ervaren en meer vertrouwen hebben in hun eigen werk. Een belangrijke voorwaarde voor invoering is wel dat niet hetzelfde werk simpelweg in vier dagen wordt gepropt, maar dat er keuzes gemaakt worden. De manier waarop een vierdaagse werkweek wordt ingevoerd, bepaalt in sterke mate hoeveel en in welke mate deze bijdraagt aan werkgeluk.’
Past dit wel?
Klinkt interessant, maar we weten dat we moeten differentiëren om een effectieve bijdrage aan werkgeluk te leveren. Mensen en hun levens verschillen onderling sterk. Wat voor de één bijdraagt aan een goede werk-privébalans, bijvoorbeeld niet mailen buiten kantoortijd, geeft een ander juist stress. Is voor iedereen de vierdaagse werkweek de ideale oplossing?
‘De vierdaagse werkweek is geen vaststaand model met één vaste invulling. Het betekent dus niet automatisch vier dagen van acht uur werken. Net als bij de traditionele vijfdaagse werkweek zijn er verschillende arbeidstijdmodellen mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan vier werkdagen van vijf x 8, vijf kortere werkdagen (zoals 5 x 6 uur), of roosters met reeksen vrij in ploegendiensten. Welke vorm het meest geschikt is, hangt af van de aard van het werk en de organisatie.
Het model moet aansluiten bij de werkzaamheden, de sector en de behoeften van het team. Daarbij is het belangrijk om zoveel mogelijk rekening te houden met individuele voorkeuren van werknemers. Tegelijkertijd mogen persoonlijke wensen niet ten koste gaan van het collectieve belang of de continuïteit van het werk.’
Hoe begin je?
Als een vierdaagse werkweek niet direct mogelijk is, wat zou je organisaties dan als eerste stap adviseren? Daarvoor heeft Yvette een helder advies: ‘Ik zou organisaties adviseren om niet te beginnen met een kleine cosmetische stap zoals 5% minder werktijd, maar om serieus te onderzoeken wat nodig is om tot een substantiëlere verkorting van minimaal 10% te komen. Een werktijdverkorting van 5% lijkt namelijk laagdrempelig: Minder impact op roosters en budgetten, minder organisatorische onrust, makkelijker “uit te proberen”. Maar juist daardoor verandert er vaak weinig fundamenteel door verminderd draagvlak en noodzaak. Het werk blijft hetzelfde georganiseerd, alleen in minder tijd. Dat vergroot het risico dat medewerkers het gevoel krijgen hetzelfde werk in minder uren te moeten doen, waardoor de werkdruk stijgt en het effect op werkgeluk beperkt blijft.
Effect vierdaagse werkweek
De conclusie die Yvette trekt over het effect van de vierdaagse werkweek, die móet wel goed vallen bij professionals die werkgeluk willen vergroten: ‘Wanneer een vierdaagse werkweek zorgvuldig wordt ingericht, kan deze bijdragen aan meer gelijkheid, een betere werk-privébalans en uiteindelijk aan een gezondere en gelukkigere samenleving.’
Yvette Becker deelt haar kennis over de vierdaagse werkweek tijdens het Werkgelukcongres. Zij is onze gast in het expertgesprek ‘Vierdaagse werkweek: oplossing of onzin?’. Naast het delen van haar kennis, staat Yvette open voor een gesprek en vragen van deelnemers over of, hoe en waarom de vierdaagse werkweek een bijdrage aan werkgeluk is.
Werkgelukcongres
Kom naar het Werkgelukcongres ‘Slimmer werken aan werkgeluk’ op 30 maart 2026. Met keynotes, kennissessies, en casuïstiek. En met expertgesprekken, inspiratie en contact met andere werkgelukprofessionals. Benieuwd naar het volledige programma? Kijk hier: