Kost AI jou je baan en je kans om werkgeluk te vergroten?

Er is iets vreemds aan de hand: voor het eerst in vier jaar zijn er weer meer werklozen dan vacatures. Dat is fijn voor wie grote werkdruk ervaart omdat er geen nieuwe collega’s te vinden zijn. Maar er worden ook grote ontslaggolven verwacht en zelfs al aangekondigd omdat AI een deel van het werk kan overnemen. Kost AI jou je baan en je kans om werkgeluk te vergroten?

Krappe arbeidsmarkt en werkgeluk

‘Ik kan nog wel nieuwe medewerkers vinden, maar ze rennen er minstens net zo hard door de achterdeur weer uit’, zei een van de eerste leden een jaar of vijf geleden. Al sinds de start van Netwerk Werkgeluk zien we dat werkgevers belang hechten aan het binden en boeien van medewerkers, gewoon omdat het vervullen van vacatures erg moeilijk is. Je mag je afvragen of dat de juiste en oprechte motivatie is om met werkgeluk aan de slag te gaan, maar het gebeurt wel.

Door openstaande vacatures niet kunnen leveren aan klanten motiveert zeker om aan de slag te gaan met goed werkgeverschap en werkgeluk. Want op gemiste productie en verloren omzet zit niemand te wachten.

Bovendien: wat werkdruk op zich is geen bedreiging voor werkgeluk Te lang een te hoge werkdruk ervaren wel. Dat zien we onder andere duidelijk terug in het Nationaal Werkgeluk Onderzoek 2025. Een tekort aan medewerkers kost een organisatie gewoon geld. En dubbel ook: naast niet kunnen leveren aan klanten vergroot toegenomen werkdruk de kans op verzuim.

Welke banen verdwijnen?

Door de komst van AI verwachten we al langere tijd een grote verandering in de arbeidsmarkt. Lang niet al het werk gaat verdwijnen en het is ook nog eens veel werk om verdwijnende taken door AI te laten overnemen, zonder garantie dat dat altijd succesvol gaat zijn. Een deel van het werk zal wel verdwijnen. Op dit moment zijn er al schattingen dat zo 8 tot 12 % van het werk door AI overgenomen kan worden, nu al. Daarvan zien we nu de eerste signalen.

Eenvoudig programmeerwerk kan bijvoorbeeld al overgenomen worden. Bij internationale bedrijven als UPS en Amazon zie je daarom al grote ontslagrondes. Ook het werk dat door startende juristen gedaan wordt, kan relatief eenvoudig door AI overgenomen worden. Handig om het gedane werk nog even door mensen te laten controleren, maar het vermindert zeker het werk dat door mensen gedaan moet worden. Vorig jaar verwachtten CEO’s van grote bedrijven al dat AI vooral impact zou hebben op gebied van IT en klantenservice.

Als gevolg van deze ontwikkeling zie je nu in de VS al dat 20 tot 24-jarigen die met een bachelordiploma net de arbeidsmarkt opkomen, opvallend moeilijk werk vinden. Recente Nederlandse arbeidsmarktcijfers van het CBS laten zien dat het aantal banen in sectoren als ICT en zakelijke dienstverlening afnam in het derde kwartaal van 2025. Ook Indeed ziet structureel een afname van vacatures in sectoren met veel kantoorwerk. En ING – met nu ongeveer bijna 15.000 medewerkers – kondigde recent het verdwijnen van zo’n 950 banen aan door automatisering, AI, en ‘veranderende klantbehoeften’. Niet onlogisch in een wereld waarin de eerste ‘medewerker’ van de klantenservice die je in de chat treft, vaak een AI-bot is.

Kost AI jou je baan?

Een krimpende organisatie door minder inzet in het primair proces zal minder behoefte hebben aan ondersteundende functies. En ook in HR-gerelateerde functies is overname van een deel van de taken mogelijk. In loopbaanadvies is inzet van AI-tools niet ongewoon meer. Daardoor zien we een versnelling van trajecten. Grote organisaties zetten chatbots of andere tools in om veelgestelde vragen over bijvoorbeeld arbeidsvoorwaarden van medewerkers te beantwoorden. Zolang de antwoorden kloppen, is dat als vooruitgang te zien: de medewerker heeft sneller antwoord op een vraag en de HR-adviseur kan meer tijd en met minder onderbrekingen aan ander essentieel werk besteden. Tot het je je baan kost.

Wat onderscheidt een mens van AI in ons vak?

Het is juist nu dus relevant om je af te vragen waarin je je als werkgelukprofessional onderscheid van AI. Wat is ons bestaansrecht nog? Eigenlijk komen we dan op één essentieel punt uit: je bent een mens.

Cruciaal in het succesvol bouwen aan werkgeluk is het empatisch vermogen dat mensen hebben. Want hoe kun je een mensgerichte organisatie zijn als je geen inlevingsvermogen hebt? Juist dát onderscheid ons van AI.

Ja, sturen op cijfers en analyses is een cruciale basis om organisatiesucces en werkgeluk te vergroten. Maar om werkgeluk te kunnen vergroten, is het onmisbaar om mee te kunnen voelen met wat medewerkers ervaren, te begrijpen wat er speelt en hoe veranderingen impact op mensenlevens hebben. Want alleen dan kun je de juiste inschatting maken van wat nodig is, mensen meekrijgen en de juiste, betekenisvolle stappen zetten. Echt verschil maken.

Kost AI jou je baan of werkgeluk?

Dus, kost AI jou je baan en je kans om werkgeluk te vergroten? Op termijn mogelijk wel als er minder mensen aan het werk zijn of (een deel van) je werk overgenomen kan worden tegen dezelfde kwaliteit. En dat is geen leuk nieuws.

Toch zit er voorlopig ook een positieve kant aan deze ontwikkeling. Want AI kan taken van je overnemen, waardoor er meer tijd en energie overblijft om dat te doen waar jij goed in bent: mens zijn. En doen wat alleen mensen kunnen: op een oprechte manier werkgeluk vergroten.

Echte werkgelukprofessionals ontmoeten doe je tijdens het Werkgelukcongres op 30 maart 2026 in Utrecht. De congreswebsite met programma en praktische informatie vind je hier.

Meer lezen over werkgeluk?